Update Raad van State 1 april 2020; Stukken zijn er niet (meer) en al het redelijkerwijs mogelijke doen om documenten te achterhalen (dus ook navraag doen bij een externe)

Een mooie uitspraak van de Raad van State om nog eens – in het verlengde van o.a. dat wat ik in deze podcast bespreek – te duiden dat:

  • het wissen van documenten (of e-mailboxen) na ontvangst van een Wob (of Wbp)verzoek naar informatie in die documenten (of e-mailboxen) echt niet goed is
  • al het redelijkerwijs mogelijke doen om informatie die moet berusten bij het bestuursorgaan alsnog te achterhalen, ook kan betekenen dat dit extern wordt opgehaald (in dit geval bij een uitzendbureau)

Update Raad van State 1 april 2020: Wob-verzoek ten behoeve van het schrijven van een boek? Dan wel de voortgang laten zien

Wob-verzoeken komen in vele kleuren en maten. Is het doel van de Wob-verzoeken gelegen in het schrijven van een boek, dan is aantoonbare voortgang van dat schrijfproces wel een must, volgens deze uitspraak van de Raad van State.

Update Raad van State 1 april 2020; Verwerken persoonsgegeven op het VNG-forum. Wat mag en wat niet en is er kans op schadevergoeding?

Het praten op het VNG-forum door gemeenteambtenaren over personen die landelijk actief zijn met het doen van Wob-verzoeken heeft geleid tot de nodige procedures (en doet dat nog steeds). Belangrijke uitspraak van de Raad van State begin 2019 was dat het handelen van ambtenaren op dat forum toegerekend moest worden aan het bestuursorgaan. Bovendien werd in die uitspraak duidelijk gemaakt dat van Wbp-misbruik geen sprake was enkel vanwege het feit dat betrokkene wel van Wob-misbruik kon worden beticht. Zie uitgebreid ook deze annotatie bij de uitspraak.

Een ander belangrijk aspect bij deze kwestie(s) was de vraag of degene wiens persoonsgegevens werden verwerkt op dat forum dan ook in aanmerking kwam voor een schadevergoeding (en wie dan de bevoegde rechter was om daar iets over te vinden). De rechtbank Midden-Nederland meende dat de civiele rechter hier en rol in had (zie deze update). De rechtbank Overijssel meende dit zelf te kunnen afdoen (zie deze update en dit bericht in de krant).

Met een serie uitspraak op 1 april 2020 komt de Raad van State met enkele belangrijke oordelen in dit verband. Wat valt op in deze reeks van uitspraken (I, II, III en IV):

  • een verzoek om schadevergoeding na inwerkingtreding van de AVG wordt afgedaan via de regels van de AVG (0ok als de schadeveroorzakende handelingen dateren van voor inwerkingtreding van de AVG, maar de schending van de Wbp ook een schending van de AVG zou opleveren)
  • een schadevergoeding is pas in beeld bij een onrechtmatigheid in het verwerken van persoonsgegevens
  • de bevoegdheid van de rechter wordt bepaald door het nationale recht, de AVG zegt er niets over
  • is een bestuursorgaan in beeld, dan is al snel sprake van een besluit-moment en dus ook rechtsbescherming via de Algemene wet bestuursrecht (zie ook bijvoorbeeld deze update)
  • nu de Awb ook regels geeft voor het afhandelen van verzoeken om schadevergoeding kan de bestuursrechter dit soort kwesties dus prima oppakken
  • praten op een forum voor gemeentejuristen (het VNG-forum) over personen en hun toepassing van de Wob (en procesgedrag nadien) is toegestaan
  • schadevergoeding voor immateriële schade wordt ook ingekaderd via het nationale recht. In dit geval artikel 6:106 van het BW. Een rechtsinbreuk van de AVG is onvoldoende
  • de bal ligt sowieso bij degene die om schadevergoeding verzoekt om de aantasting in zijn persoon aannemelijk te maken en de door hem geleden schade met concrete gegevens te onderbouwen

Update Raad van State 1 april 2020; Dierproeven en de Wob, misbruik door bestoken Erasmus MC én andere bestuursorganen. Aantallen verzoeken, opbrengsten én proceshouding relevant

Eerder werd al in deze update gewezen op een uitvoerig besluit van de Centrale Commissie Dierproeven waarbij een persoon misbruik van de Wob werd aangezegd. In het gehele traject rond dierproeven zijn meer betrokken bestuursorganen het mikpunt van aanvragen en procedures. Het Erasmus MC is er ook bekend mee. In deze uitspraak van de Raad van State komt (eindelijk) misbruik vast te staan. Relevante aspecten voor de Raad van State zijn onder meer de proceshouding, de opbrengsten (EUR 150.000,–!!) via proceskostenvergoedingen en dwangsommen en het aantal fte dat met de afhandeling van alle verzoeken gemoeid is. Bijzonder in deze uitspraak is dat ook het gegeven dat deze persoon en diens gemachtigde de weg van o.a. de Wob ook jegens anderen – het CCD en het ministerie – buitensporig hebben bewandeld.

Die relevantie van wat er bij anderen gebeurt, is interessant in het licht van de andere uitspraken van de Raad van State op 1 april 2020 waaruit volgt dat het is toegestaan om via een forum als dat van het VNG ervaringen uit te wisselen over bepaalde personen en hun toepassing van de Wob.

Update Rechtbank Rotterdam 24 maart 2020; Havenbedrijf valt niet onder de Wob

Maakt de Rechtbank Amsterdam er eerder nog “geen bestuurlijke aangelegenheid” van. De Rechtbank Rotterdam stelt het juister zou ik menen. Een Havenbedrijf is ondanks aandeelhouderschap van een gemeente niet onderhevig aan de Wob. Vaste lijn, ontbreken van zeggenschap en gezagsrelatie maakt dat geen sprake is van een bedrijf “onder verantwoordelijkheid van een bestuursorgaan” (zoals opgenomen in artikel 3, eerste lid, van de Wob).

Update Rechtbank Zeeland-West-Brabant 24 maart 2020; Samenvoeging van openbare informatie, toch onderhevig aan de Wob?

De Wob ziet alleen op niet openbare informatie. Is informatie al openbaar dan is een verzoek naar die informatie geen Wob-verzoek. De stelling van de gemeente Breda, dat een lijst met onroerende zaken op naam van de verzoeker inclusief kadastrale gegevens niet onderhevig is aan de Wob (want al openbaar via het Kadaster), is dan ook niet vreemd.

De rechtbank meent evenwel in deze uitspraak dat vanwege het feit dat deze lijst door het college is samengesteld en het niet beperkt is tot enkel kadastrale gegevens, de Wob wel degelijke van toepassing is op dit document.

Nu per onderdeel van een document moet worden beoordeeld, zou de nuance nog aangebracht kunnen of moeten worden dat de Wob enkel ziet op de niet kadastrale gegevens. Zover wilde de rechtbank kennelijk niet gaan. Wellicht dat dit te maken heeft met de inhoud van het document zelf.

Update Rechtbank Noord-Holland 25 maart 2020; Integraal weigeren is niet ok. Bedrijfsvertrouwelijke informatie mag ondanks milieu-informatie geheim blijven

De Stichting Bloembollenkeuringsdienst heeft nogal eens te maken met Wob-verzoeken (zie bijv. deze update). In deze uitspraak maakt de rechtbank een aantal dingen duidelijk.

Zo mag een bestuursorgaan niet volstaan met het integraal weigeren van een verzoek. Een inventarislijst is niet vereist (zie ook deze update), maar wel duidelijk moet zijn op welke documenten het verzoek ziet en welke (type) documenten of onderdelen daarvan waarom worden geweigerd.

Verder is duidelijk dat informatie over de bloembollenkeuringen milieu-informatie betreft. Dat bleek al uit een eerdere uitspraak eind vorig jaar van de Raad van State. Het gaat ook om bedrijfsvertrouwelijke informatie en dus is de weigeringsgrond die dergelijke informatie wil beschermen (artikel 10, lid 1 onder c) niet absoluut maar relatief. Kortom, een motivering waarom het belang van bescherming van die informatie (geheimhouding) zwaarder weegt dan het belang van openbaarheid moet worden gegeven. Onder verwijzing naar die uitspraak van de Raad van State oordeelt de rechtbank dat die bescherming zwaarder moet wegen. Geheimhouding is dus aan de orde.

Update Minister BZK 27 maart 2020; Wob-verzoek bij de Raad, afhandelen door College B&W is toegestaan

Door een wijziging in de rechtspraak in 2016 is een verzoek om informatie op grond van de Wob (zie onder meer deze blogs I en II), na opgelegde geheimhouding die bekrachtigd is door de gemeenteraad, tevens een verzoek tot opheffing van de geheimhouding. Mede hierdoor komt het in de praktijk steeds vaker voor dat ook de gemeenteraad dus iets moet doen naar aanleiding van een Wob-verzoek. Nu de gemeenteraad veelal eens per maand samenkomt, levert dit praktische uitdagingen op wat betreft het afhandelen van verzoeken binnen de wettelijke termijnen. Hoewel nog niet klip en klaar lijken twee besluiten nog altijd een vereiste in zo’n geval (op het Wob-verzoek en op het verzoek tot opheffing van de geheimhouding, zie deze update). Los van geheimhouding kan de gemeenteraad sowieso – nu zij bestuursorgaan is – ook benaderd worden via de Wob om openbaarmaking van informatie. Gegeven de zojuist genoemde praktische uitdagingen wordt zo’n verzoek veelal afgedaan door het college van B&W.

Een inwoners van Nijmegen meende dat dit in strijd was met het recht (zie dit bericht op Binnenlands Bestuur). Immers, het bestuursorgaan dat over de documenten beschikt moet over de openbaarmaking ervan besluiten. De Minister van BZK meent evenwel dat een dergelijke procedure, mits is voorzien in het verstrekken van de documenten waar het om gaat door de raad aan het college, prima past binnen de mogelijkheden die de Gemeentewet biedt. Uit artikel 156 Gemeentewet volgt immers dat bevoegdheden kunnen worden gedelegeerd. Die grondslag moet wel worden genoemd in het delegatiebesluit.

Spannend voor het college is wel dat het qua besluitvorming uit moet (kunnen) gaan van de juistheid en compleetheid van het onderzoek van de raad naar documenten die onder haar berusten en – daaraan voorafgaand – een juiste interpretatie van het verzoek en de daarin omschreven bestuurlijke aangelegenheid.

Update Rechtbank Oost-Brabant 13 maart 2020; Geen misbruik vanwege het zijn van concurrent. Eurwob laat beoordeling en toepassing Wob onverlet

In veel procedures wordt ook de Wob ter hand genomen om informatie te verkrijgen die bij de overheid berust van of over de concurrent. Dat gegeven voelt voor de onderneming waarover informatie wordt opgevraagd als misbruik van de Wob. Deze uitspraak van de Rechtbank Oost-Brabant maakt duidelijk dat er toch echt meer voor nodig is dan alleen het mogelijke doel van het verzoek, zijnde het verstevigen van de concurrentiepositie.

Berusten stukken bij een Europese instelling dan is de Eurowob het kader. Berusten de stukken bij een Nederlands bestuursorgaan, dan speelt het geschil zich af binnen de Wob.

Update Rechtbank Rotterdam 19 maart 2020; Het AVG-inzageverzoek kan geen ander verzoek worden. Er moet meer zijn, moet de verzoeker bewijzen

Een voor de overheidspraktijk nuttige uitspraak van de Rechtbank Rotterdam die nog eens duidelijk maakt hoe het werkt met een inzageverzoek op grond van de AVG. Een goed deel komt overeen met de rechtspraak omtrent Wob-verzoeken:

– Een verzoek op grond van de AVG (om inzage) kan niet in bezwaar worden uitgebreid (of gewijzigd) (tot bijvoorbeeld een verzoek tot verwijderen of rectificatie).

– De verzoeker die stelt dat er meer moet zijn, moet dit onderbouwen. De mededeling van het bestuursorgaan dat er niet meer is wordt in beginsel als geloofwaardig geacht.