Dit is de categorie voor uitspraken, voor de pagina Jurisprudentie

Raad van State 6 oktober 2021; Over milieu-informatie en bedrijfsgegevens

Een voormalige gasput is omgebouwd tot waterinjectieput. De binnenbuis bleek niet helemaal in orde en dus was reparatie nodig. Voor die werkzaamheden moet een werkprogramma worden opgesteld en aan de inspecteur-generaal (IG) worden verstrekt. Dit werkprogramma werd opgevraagd via de Wob door Milieudefensie. De Raad van State doet uitspraak.

Alles milieu-informatie?

De IG merkt het hele werkprogramma aan als milieu-informatie (zodat weigeringsgronden minder snel kunnen worden ingeroepen (zie redelijk uitgebreid hierover dit artikel in Tijdschrift voor Agrarisch Recht)). Ter onderbouwing van dit standpunt wordt opgemerkt dat het werkprogramma:

  • verplicht moet worden toegezonden ten behoeve van het door de IG kunnen houden van toezicht op de veiligheid van mens en milieu;
  • een technische beschrijving bevat van de wijze waarop de reparatie van de put wordt uitgevoerd. Zo gaat het werkprogramma in op de druktesten van de nieuwe roestvrijstalen buis en van de productieverbuizing. Dit mede ter voorkoming van eventuele lekkages

Dat maakt dat in het werkprogramma maatregelen worden beschreven ter bescherming van de elementen uit artikel 19.1a, eerste lid, aanhef en onder a, van de Wet milieubeheer. De Raad van State volgt hierin de IG (en de rechtbank).

Interessant is dat de Raad van State wederom bevestigt dat de vraag of sprake is van milieu-informatie in beginsel wel per zelfstandig onderdeel van een document (zoals hier het werkprogramma) moet worden beoordeeld. Doordat het werkprogramma echter een samenhangend geheel van informatie over de reparatie van de boorput is, dat mede ter bescherming van de bodem is opgesteld, ziet de Raad van State weinig reden om tot een opknippen te komen. Alles zou niet los kunnen worden gezien van andere onderdelen die wel milieu-informatie bevatten.

Concurrentiegevoelige informatie?

Vervolgens ligt voor of de bescherming van bedrijfsgegevens wel of niet kan of moet leiden tot het niet verstrekken van het werkprogramma (of onderdelen daarvan). De rechtbank ging wat kort door de bocht door op te merken dat evident sprake is van concurrentiegevoelige informatie en dat dit voldoende zou zijn. Dat zou betekenen dat sprake is van een absolute weigeringsgrond. Dat is niet het geval nu sprake is van milieu-informatie. De mededeling van de IG dat geen sprake is van concurrentiegevoelige informatie was evenwel ook te kort door de bocht.

Uiteindelijk heeft de IG met een nieuw besluit beter gemotiveerd waarom het belang van de bescherming van deze concurrentiegevoelige informatie minder zwaar zou wegen in dit geval. Door er onder meer op te wijzen dat dit soort werkprogramma’s breed bekend zijn en ook de werkwijze die is beschreven een redelijk gebruikelijke werkwijze is in de industrie, is de IG van mening dat het wel meevalt qua verstoring van het concurrentieproces. Het belang van openbaarheid weegt dus zwaarder. De Raad van State volgt die belangenafweging.

Wet open overheid

Ook onder de 5 oktober aangenomen Wet open overheid worden concurrentiegevoelige gegeven beschermd. Als sprake is van milieu-informatie is een belangenafweging aan de orde. De informatie wordt alleen niet verstrekt als sprake is van ernstige schade (zie artikel 5.1 lid 6 Woo). Dat is dus een net iets anders belangenafweging dan degene die we nu kenne onder de Wob (zie artikel 10 lid 4). De uitkomst zou in deze casus niet heel anders zijn schat ik zo in.

Niet ter discussie stond in deze casus of sprake is van emissie-gegevens. Dergelijke informatie moet onder de Woo worden verstrekt (artikel 5.1 lid 7 Woo).

Rechtbank Rotterdam 22 september 2021; Misbruik van recht bij een veelprocedeerder

Misbruik van recht bij de Wob was een periode aardig in zwang. Inmiddels zijn de voorbeelden beperkter. De rechtspraak lijkt ook weer wat kritischer te kijken naar de vraag of iets wel misbruik is (al was dezelfde Rechtbank Rotterdam eerder dit jaar al redelijk snel overtuigd van misbruik, zie deze update). Er komt ook nogal wat kijken aan dossiervorming in de meeste gevallen (zie dit artikel in JB Select).

In deze uitspraak van de Rechtbank Rotterdam wordt misbruik aangenomen. Dit overigens nadat eiser werd gedwongen griffierecht te betalen – onder dreiging van het überhaupt niet behandelen van de kwestie – nu hij niet voor een vrijstelling van het griffierecht in aanmerking kwam volgens de rechtbank. De rechtbank oordeelt hier kort en goed over: “eigen schuld dikke bult”. Procederen kost wat en navenant meer als je meer procedeert.

Extra zuur zal het zijn dat de rechtbank vervolgens dus van oordeel is dat het beroep niet-ontvankelijk moet worden verklaard. De rechtbank is namelijk van oordeel dat eiser te kwader trouw procedeert, zodat sprake is van misbruik van recht. Alle procedures geven immers blijk van het procederen ‘om te procederen’. De verzoeken hangen namelijk samen met beslissingen omtrent het ouderlijk gezag inzake een minderjarige zoon, de uithuisplaatsing van die zoon en het niet tot stand komen van een omgangsregeling. Daarover zijn echter al vele onherroepelijke uitspraken gedaan (hiermee lijkt deze uitspraak wat op een uitspraak van de Rechtbank Limburg afgelopen zomer). Het opvragen van informatie is er op gericht om bestuursorganen schijnbaar dwars te zitten en daarover procedures te voeren. Misbruik van recht derhalve.

 

Rechtbank Midden-Nederland 4 december 2020; Wob wordt (geen) AVG, hoe te zoeken naar e-mails en hoe die dan te beoordelen

Een al wat oudere uitspraak van de Rechtbank Midden-Nederland – vermoedelijk is hoger beroep aangetekend en is dat in een volgende fase van behandeling bij de Raad van State beland – die weer wat nuttigs duidelijk maakt voor de dagelijkse praktijk:

  • een Wob-verzoek – toetsend aan de criteria van de preciseringsuitspraak van 2020 (zie annotatie) – kan niet (omdat het onderwerp van het verzoek de verzoeker zelf betreft) als vanzelf ook worden aangemerkt als inzageverzoek op grond van artikel 15 AVG. Zeker als niets in het verzoek zelf ook maar die indruk wekt;
  • verzoeker kon concreet maken dat het bestuursorgaan niet volledig was geweest in het zoeken naar e-mails. Een extra inspanning levert meer documenten op;
  • over dat zoeken naar e-mails accepteert de rechtbank – evenals de Raad van State (zie update of deze update n.a.v. een rechtbank uitspraak) – dat vragen aan betrokken ambtenaren voldoende is;
  • e-mails met de verzoeker zelf zijn vervolgens ten onrechte gelakt met een beroep op artikel 11 (intern beraad, persoonlijke beleidsopvattingen). Van intern beraad kan immers niet meer worden gesproken!
  • namen en e-mailadressen mogen worden gelakt.

Rechtbank Amsterdam 21 juli 2021; Eenieder kan het Wob-verzoek doen. Wie het doet is wel van belang voor het verdere verloop!

Ongeacht het feit dat eenieder, zonder belang bij het onderwerp, een Wob-verzoek kan doen maakt het voor het verloop van het proces nog wel eens uit wie het verzoek oorspronkelijk gedaan heeft. Eerder in 2021 zagen we al een kwestie waarbij de verzoeker in de tussentijd was overleden. De Raad van State bepaalde toen dat de erfgenaam of een stichting niet als vanzelf de procedure kan voortzetten (zie update).

Meer recent maakt de Rechtbank Amsterdam in deze uitspraak ook duidelijk dat een en ander ook van belang is bij niet-tijdige besluitvorming op een Wob-verzoek. In dit geval bleef besluitvorming op een Wob-verzoek van een bestuurslid van de stichting voor de afschaffing van dierproeven uit. De stichting stelt vervolgens een beroep niet-tijdig beslissen in. De rechtbank oordeelt dat dit beroep niet-ontvankelijk is. De stichting is namelijk niet degene die het Wob-verzoek heeft gedaan (dan waren namelijk twee bestuursleden nodig). Dat maakt dat de stichting dus niet kan dwingen alsnog een besluit te nemen op het Wob-verzoek.

Raad van State 15 september 2021; De ene persoonlijke beleidsopvatting is de andere niet (en wat over de bijzondere regeling van Strafvordering)

Persoonlijke beleidsopvattingen in 2020-2021:

  • het begrip “persoonlijke beleidsopvatting” werd alom bekend door de kinderopvangtoeslagenaffaire (zie dit blog).
  • de Raad van State ging ogenschijnlijk kritischer beoordelen waarom geen gebruik wordt gemaakt van de mogelijkheid om persoonlijke beleidsopvattingen in niet tot personen herleidbare vorm te verstrekken (toepassen dus van artikel 11, tweede lid, Wob) (zie deze annotatie).
  • het rijk maakte bekend eerder persoonlijke beleidsopvattingen bekend te maken (zie dit blog); én
  • de Wet open overheid werd nog even bij amendement verrijkt met een derde lid bij artikel 5.2. Bij formele besluitvorming door bestuursorganen van rijk, provincie of gemeente worden deze opvattingen anoniem openbaar gemaakt (zie update).

Minder kritische Raad van State?

Hoewel de Raad van State dus 24 februari wat kritischer leek te worden op het niet anoniem verstrekken, blijft het zoeken voor de praktijk hoe nu wel (of niet) met deze bevoegdheid om te gaan. In een uitspraak van 15 september 2021 (over openbaarmaking van informatie over fipronil in pluimveestallen) wekt de Raad van State weer de indruk dat relevant zou zijn dat het gaat om:

  • ‘voorgedachten’ van ambtenaren over informatieverstrekking aan de Tweede Kamer en de voorbereiding van die informatieverstrekking en
  • dat het betrekkelijk recente informatie betrof.

Daarmee zijn we ogenschijnlijk weer redelijk terug bij af. Alle persoonlijke beleidsopvattingen zijn ‘voorgedachten’ zou ik menen – kijk maar naar de begripsomschrijving in artikel 1 Wob. Het Wob-verzoek zag op documenten tot en met 1 augustus 2017, het besluit dat voorligt 1 augustus 2018. Maar inmiddels zijn we in 2021 aanbeland!

Hoe dat ook zij, afgezet tegen de uitspraak van 24 februari 2021 lijkt dus vooral een gevaar voor bestuursorganen te zijn als men ‘een beetje’ gebruik maakt van de bevoegdheid van artikel 11, tweede lid. Kiest men er in algemene zin voor om sowieso geen gebruik te maken van die optie, dan wekt de uitspraak van 15 september de indruk dat dit redelijk gemakkelijk wordt geaccepteerd. Zeker als de informatie nog betrekkelijk actueel is.

De uitspraak maakt ook duidelijk dat de ambtelijke voorbereiding op vergaderingen in de Tweede Kamer ook gemakkelijk geheim kan blijven door een beroep te doen op artikel 11 Wob.

Wet open overheid

Onder de Woo zal van dat laatste niet snel sprake meer zijn. De plicht van het derde lid van artikel 5.2 geldt immers voor formele besluitvorming. En als we de uitleg van dit begrip van de initiatiefnemers mogen begrijpen, is dat meer dan alleen Awb-besluiten (dus ook beleidsvoorbereiding) (zie dit blog).

Wanneer iets nog actueel is volgens de Raad van State onder de Wob is niet helemaal duidelijk. Onder de Woo is dat wellicht meer duidelijk. De Wet open overheid hanteert in artikel 5.3 immers een periode van vijf jaar. Is informatie ouder dan vijf jaar, dan zal een weigeringsgrond minder snel aan de orde zijn. Een verzwaarde motiveringsplicht geldt dan.

Onbestemde bijzondere regeling bij strafdossier stukken (artikel 365 Wetboek van Strafvordering)

Verder maakt de uitspraak duidelijk hoe ruim de Raad van State een bijzondere regeling, die op grond van artikel 2 Wob dan voorgaat op de Wob, wil opvatten. Het gaat om artikel 365 van het Wetboek van Strafvordering (maar er zijn er meer, zoals 30 WvSv, zie deze update bijv.) waaruit volgt dat documenten die deel uitmaken van een aan de strafrechter voorgelegd strafdossier buiten de Wob vallen.

Men zou denken dat – vanwege het bijzondere karakter – maar ook overigens redelijk simpel vast te stellen zou moeten zijn of informatie aan de strafrechter is voorgelegd. Deze uitspraak wekt de indruk dat dit niet zo makkelijk is. Zo moet de Raad van State zich kennelijk verlaten op de inhoud van het dossier. Op grond daarvan zou het dan “aannemelijk” zijn dat ze deel uitmaken van het strafdossier. Dit, omdat het over feiten gaat waaruit de vermeende illegale verkoop van fipronil is afgeleid. Hierbij kent men gewicht toe aan een opmerking in dat verband van het openbaar ministerie. Dat legt wel veel verantwoordelijkheid bij de dienstdoende rechter die niet betrokken is in het strafproces!

Enig gebrek dezerzijds van het strafproces speelt wellicht mee, maar het moet toch niet al te moeilijk zijn om onverkorte helderheid te verkrijgen – al dan niet onder geheimhouding ex. artikel 8:29 Awb – over de inhoud van het strafdossier (een soort inhoudsopgave). De huidige werkwijze is voer voor discussie en oogt wat onbevredigend. De kritiek van appellant, dat niet te controleren valt of met recht is verwezen naar de bijzondere regeling die Strafvordering geeft, is op deze wijze wat mij betreft niet helemaal van tafel namelijk.

Rechtbank Rotterdam 7 september 2021; Openbaar in een procedure is niet openbaar voor eenieder

De Wob ziet alleen op informatie die (nog) niet openbaar is. Wordt gevraagd om al openbare documenten dan wordt gevraagd een feitelijke handeling te verrichten. De handeling die volgt (of uitblijft) van het bestuursorgaan is geen besluit met mogelijkheden van bezwaar en beroep. Is informatie al gedeeld in een andere bestuursrechtelijke procedure dan is nog geen sprake van openbaarheid voor eenieder. Een Wob-verzoek naar die informatie is dan nog wel mogelijk. Niet verstrekken – met alleen de reden dat de informatie al beschikbaar is voor verzoeker – gaat onderuit. Alleen een weigeringsgrond (artikel 10 of artikel 11 Wob) geeft immers redenen om informatie niet te verstrekken. Dit maakt de Rechtbank Rotterdam in deze uitspraak weer eens duidelijk.

Wet open overheid

Ook onder de Woo gaat het in beginsel alleen om niet openbare informatie. Bijzonder is wel dat de Woo een verplichting geeft (zie artikel 4.5, tweede lid) om verzoeker te wijzen op informatie die al voor het publiek beschikbaar is.

Eerste Kamer 14 september 2021; behandeling van de Woo definitief op 28 september

De minister van BZK is ruim op tijd gekomen met haar reactie op het verzoek van de fractie Nanninga. Het verzoek was om te komen met een overzicht van beslistermijnen in Europa. De resultaten zijn te vinden in een Nota naar aanleiding van het Verslag en daarbij horende bijlage (en de beslisnota). Dat betekent dat niets aan een behandeling op 28 september a.s. in de Eerste Kamer in de weg staat!

Achtergrond van de vraag was of Nederland met de in de Woo gehanteerde termijnen (artikel 4.4. van de Woo, 4 weken met de verdagingsmogelijkheid van nog eens 2 weken) – strakker dan de termijnen in de Wob (artikel 6 van de Wob, 2 keer 4 weken) – wel ambitieus genoeg is.

Het beeld overheerst – bij snelle eerste lezing – dat Nederland (ook) met de Woo aan de ruime kant zit. Er zijn meer uitschieters naar ‘beneden’ (Zweden viel bij een eigen onderzoek ook al op – geen termijn, in de regel binnen 24 uur reactie! En ook Slowakije klinkt met 2 keer 8 werkdagen mooi!) en naar boven (Ierland, net als de Wob 2 keer 4 weken. Of Cyprus met 30 dagen met een verlengingsoptie van 50 dagen!)

Terecht merkt men in de begeleidende brief en de beslisnota op dat het onderzoek beperkt is. Meer context is nodig. Want termijnen in de wet zijn leuk – zo kennen we ook van de Wob – maar de praktijk leert hoe het echt gesteld is met het afdoen van verzoeken. Bijkomend is natuurlijk vanzelf de vraag of het onderwerp van waar het verzoek op kan zien wel hetzelfde is. Zo lijkt een verzoek om informatie in Zweden al een beperkter bereik te hebben (alleen een “officieel document”) dus niet – zoals in Nederland – alle documenten (w.o. WhatsApp e.d.). Of “een document in het publiek domein” zoals in Finland ook zo beperkt moet worden opgevat, is ook nog niet duidelijk.

Kortom, alle seinen – wat betreft BZK en de initiatiefnemers – op groen om over te gaan tot behandelen in september en aanvaarding in oktober.

Decentrale overheden vragen om aandacht (en geld)

Ook verscheen nog een bijdrage van de koepels IPO, VNG en UvW. De aansluiting op en beschikbaarheid van PLOOI (voor alle actieve openbaarmaking op grond van artikel 3.3 verplicht gesteld via artikel 3.3b) is nog wat onduidelijk en baart zorgen, zo meldt men de Eerste Kamer. Er bestaat de nodige zorg omdat men stelt dat de actieve openbaarmaking per 1 mei 2022 ook verplicht wordt gesteld. Het is natuurlijk nog even wachten op de uitwerking in de tijdelijke regeling (zie artikel 10.2) over de verplichtingen in dat verband.

Wat brengt de Woo?

Wat de Woo gaat brengen is elders op de site te lezen. Zo zijn vindt u hier alle artikelen van de Woo met een korte toelichting (en wat relevante stukken uit de parlementaire geschiedenis). Elders zijn weer te lezen de artikelen in de Gemeentestem (deel I, deel II en deel III), in Tijdschrift voor Constitutioneel Recht en natuurlijk zijn er meerdere blogs. Echt de diepte in kunt u met het boek ‘Wet open overheid’. Dit ontvangen maar tegelijk ook in een dag bijgepraat zijn, kan (ook) 28 september of 28 oktober.

 

Rechtbank Midden-Nederland 15 december 2020; Oppassen met briefjes! Ook de gemachtigde kan een besluit (stellende dat sprake is van Wob-misbruik) nemen

Eerder werd al – met Koenraad – opgemerkt dat het oppassen geblazen is als het gaat om (elektronisch) berichtenverkeer. Je neemt zomaar een besluit. In dat artikel in de Gemeentestem werd vooral gesproken over berichten vanuit de ambtenaar of bestuurder. Een net gepubliceerde (maar al wat oudere) uitspraak van de Rechtbank Midden-Nederland leert dat het ook oppassen is voor de advocaat-gemachtigde van een bestuursorgaan.

Diens brief is een besluit want vormt simpelweg een afhandeling van het Wob-verzoek. Het is allerminst een (vrijblijvende) uitwisseling van gedachten tussen advocaten zonder enig voorbehoud aangaande besluitvorming door het bestuursorgaan. Ook externen moeten dus oppassen met enig berichtenverkeer (namens) een bestuursorgaan!

Wat het misbruik betreft wil de rechtbank er in dit geval niet aan. Dit ongeacht het feit dat de kwestie qua omstandigheden (gedrag dat niet door de beugel kan) toch op zekere hoogte aardige gelijkenis vertoont met de kwestie waar de Rechtbank Limburg over oordeelde (zie update).

Gerechtshof Arnhem-Leeuwarden 27 augustus 2021; Op de zaak betrekking hebbende stukken bij beroep bij de Officier van Justitie

Regelmatig terugkerend thema (zie deze update) dat raakt aan de Wob: wat zijn nu op de zaak betrekking hebbende stukken? Het Gerechtshof Arnhem-Leeuwarden zet het in dit arrest, als het gaat om administratief beroep bij de Officier van Justitie tegen een verkeersboete nog eens netjes op een rij.

Het gaat om:

1. stukken waarin de voor de sanctieoplegging relevante gegevens zijn vermeld en de stukken die de ambtenaar bij het opleggen van de sanctie heeft gebruikt (vgl. het arrest van het hof van 2 februari 2018, ECLI:NL:GHARL:2018:1050);

2) stukken die de officier van justitie in verband met het tegen de opgelegde sanctie gevoerde verweer heeft opgevraagd, alvorens op het administratief beroep te beslissen (vgl. het arrest van het hof van 28 augustus 2019, ECLI:NL:GHARL:2019:6968);

3) stukken die informatie bevatten over voor de zaak relevante aspecten waarover redelijkerwijs twijfel bestaat (vgl. het arrest van het hof van 25 april 2018, ECLI:NL:GHARL:2018:3187).

Specificering van wanneer iets een bestuurlijke aangelegenheid is

Afdeling bestuursrechtspraak van de Raad van State 17 maart 2021

  1. Een voor de praktijk relevante uitspraak omdat het onderwerp van een verzoek om informatie – de bestuurlijke aangelegenheid – qua omvang wordt beperkt. Dit is relevant omdat nog wel eens de stelling wordt betrokken dat het begrip niet voldoende kader stellend is. Dit vormde zelfs aanleiding tot het niet opnemen van het begrip in de voorgestelde opvolger van de Wet openbaarheid van bestuur (WOB), de Wet open overheid (Woo) (zie Kamerstukken II 2011/12, 33 328, nr. 3, p. 18 en 68 en Kamerstukken II 2013/14, 33 328, nr. 9, p. 19). Op de stelling dat het begrip niet voldoende kader stelt valt best wat op af te dingen. Bijvoorbeeld nu het begrip van nut is bij de afbakening van het verzoek en in voorkomende gevallen (bij wetenschappelijke instellingen) bepaalde informatie buiten de Wob plaatst (ABRvS 31 januari 2018, ECLI:NL:RVS:2018:321, AB 2018/119, m.nt. E. Dans, Gst. 2018/61, m.nt. C.N. van der Sluis). De hier opgenomen uitspraak laat het nu van het begrip maar weer eens zien.
  2. Overigens wordt in datzelfde Woo-verband het belang van het begrip (impliciet) erkend. In de Woo gaat het immers om informatie die “verband houdt met de publieke taak”. Dit aspect wordt uitgelegd met voorbeelden die ontleend zijn aan rechtspraak over de bestuurlijke aangelegenheid van de Wob. En bovendien wordt nog gesproken van “de aangelegenheid” (artikel 4.1, vierde lid) als iets waar een Woo-verzoek op moet zien. Bovendien wordt misbruik aangenomen als “een bestuurlijke aangelegenheid” ontbreekt (artikel 4.6 van de Woo). Zie uitgebreid hierover C.N. van der Sluis, ‘De Wet open overheid in de gemeentelijke praktijk; de behandeling van het Woo-verzoek (deel I)’, 2016/135, p. 732-733, C.N. van der Sluis, ‘De Wet open overheid besproken’, TvCR 2016/3, p. 245 en C.N. van der Sluis, ‘De Wet open overheid in de gemeentelijke praktijk; wat brengt de novelle? (deel III), Gst. 2021/77, par. 1.1 en 2.1.
  3. Terug naar de uitspraak en de Wob. De handtekening is onderwerp van gesprek omdat de verzoeker wil controleren of het besluit juist was ondertekend. De vraag ligt voor of dit een aangelegenheid betreft “die betrekking heeft op beleid van een bestuursorgaan” (de definitie van de bestuurlijke aangelegenheid, artikel 1, aanhef en onder b, van de Wob) en daarmee of het onderdeel uitmaakt van “het openbaar bestuur in al zijn facetten” (vgl. bijvoorbeeld ABRvS 7 maart 2018, ECLI:NL:RVS:2018:777). De Afdeling meent dat de handtekening als zodanig niet kwalificeert. De handtekening is – aldus de Afdeling – geen naam zodat de rechtspraak over het wel onderwerp van een Wob-verzoek kunnen zijn van een naam niet op zou gaan. De naam heeft betrekking op de persoon en geeft (dus) inzicht in de keuze van het bestuursorgaan voor de aanstelling en de werkzaamheden. Waarom de handtekening geen betrekking heeft op een persoon en dus evenzeer inzicht geeft in de keuze van het bestuursorgaan wordt niet helemaal duidelijk. Kennelijk meent de Afdeling dat de handtekening niet relevant is voor de vraag of duidelijk is of een daartoe bevoegd persoon namens het bestuursorgaan heeft gehandeld. Alhoewel, de Afdeling laat uitdrukkelijk open dat dit wel een onderwerp van geschil kan zijn tegen een voorliggend besluit. Ik zou menen dat dit toch een indicatie vormt voor het onderdeel zijn van het openbaar bestuur en het betrekking hebben op de wijze waarop het bestuursorgaan de taken vervult. De Afdeling denkt daar duidelijk anders over.
  4. Redelijk gebruik in de praktijk bij het afdoen van Wob-verzoeken is het weglakken van de handtekening van betrokkenen. Niet zelden zonder een weigeringsgrond die wordt ingeroepen. Wordt wel een weigeringsgrond ingeroepen dan verlaat men zich bijvoorbeeld op “het voorkomen van misbruik” (een beroep dus op artikel 10, tweede lid, aanhef en onder g, van de Wob (voorkomen van onevenredige benadeling)). Een beroep op de bescherming van de persoonlijke levenssfeer (artikel 10, tweede lid, aanhef en onder e, van de Wob) komt ook voor, maar kan goed beschouwd enkel slagen voor hen die naar de aard van hun functie niet in de openbaarheid treden. En men treedt al snel in de openbaarheid als men gemandateerd is zo leert de jurisprudentie (vgl. ABRvS 25 september 2019, ECLI:NL:RVS:2019:3253 en ABRvS 6 augustus 2014, ECLI:NL:RVS:2014:3002) zodat het inroepen van deze weigeringsgrond bij namen of handtekeningen wat minder voor de hand ligt. Toch laat de Afdeling soms nog ruimte open voor een geslaagd beroep op de bescherming van de persoonlijke levenssfeer, bijvoorbeeld als er veiligheidsrisico’s kleven aan openbaarheid (ABRvS 15 juli 2020, ECLI:NL:RVS:2020:1647).
  5. Kort en goed, en daarmee relevant in breder verband, kent de Afdeling doorslaggevende betekenis toe aan het feit dat sprake is van een keuze of beslissing van het bestuursorgaan om wel of niet te kunnen spreken van een bestuurlijke aangelegenheid (en dus of informatie is op te vragen via de Wob). Ontbreekt een keuze of beslissing, dan is kennelijk geen sprake van een bestuurlijke aangelegenheid en is een verzoek tot openbaarmaking van die informatie, geen Wob-verzoek. Of deze redenering zo ver gaat dat als een onderwerp het bestuursorgaan overvalt, bijvoorbeeld een pandemie, pas onderwerp van een Wob-verzoek kan worden als vervolgens in dat kader wordt gehandeld, valt te bezien.
  6. Laatstgenoemde conclusie – het is geen Wob-verzoek – was m.i. een meer zuivere uitkomst geweest van het geschil. De Afdeling oordeelt evenwel anders (en m.i. enigszins onnavolgbaar). Onder 6.4 wordt immers gesteld dat het bestuursorgaan het bezwaar ten onrechte niet-ontvankelijk heeft verklaard. De Afdeling meent immers dat wel sprake was van een Wob-verzoek en verwijst naar de preciseringsuitspraak van 20 mei 2020 (ABRVS 20 mei 2020, ECLI:NL:RVS:2020:1268, AB 2020/258, m.nt. R. Stijnen, 2020/87, m.nt. C.N. van der Sluis). Kennelijk is volgens die uitspraak voldoende dat een verzoek het woord “Wob” bevat om door te gaan als Wob-verzoek. Ik lees dat niet in de uitspraak (en bovenal niet in artikel 3, eerste lid, van de Wob) omdat m.i. toch echt sprake moet zijn van meerdere elementen om uiteindelijk als Wob-verzoek te kunnen worden aangemerkt. Het moet een (1) “verzoek om informatie neergelegd in documenten” zijn. En het verzoek moet gaan (2) “over een bestuurlijke aangelegenheid”. Daarnaast moet het verzoek zijn gericht aan (3) een bestuursorgaan of een instelling, dienst of bedrijf die werkzaam is onder verantwoordelijkheid van een bestuursorgaan.
  7. Uit het document-begrip (artikel 1, aanhef en onder a) volgt al veel. Het betreft niet openbare informatie, die berust bij een bestuursorgaan. Bepalend is de feitelijke locatie, maar toch zeker ook de inhoud van de gegevensdrager (het onderwerp van gesprek) (ABRvS 20 maart 2019, ECLI:NL:RVS:2019:899, AB 2019/435, m.nt. M. West en F.C. van der Jagt, 2019/145, m.nt. R.D. van Oevelen en S.F.J. Sluiter). Ik zou menen dat er veel voor te zeggen valt dat een verzoek, ondanks het noemen van de Wob, toch niet als Wob-verzoek kwalificeert als het niet is gericht tot een bestuursorgaan (of een instelling dient of bedrijf) en/of niet gaat over een bestuurlijke aangelegenheid. De Afdeling oordeelt dus anders. Daarmee staat de weg toch open voor Wob-verzoeken (en bestuursrechtelijke procedures) bij wetenschappelijke instellingen over louter wetenschappelijke informatie. Ook kunnen instellingen, diensten of bedrijven met Wob-verzoeken worden geconfronteerd met verzoeken om informatie over onderwerpen die buiten enig Wob-verband staan omdat zij nu net voor die onderwerpen niet zijn aan te merken als instelling, dienst of bedrijf (denk aan de vele thema’s waar het ABP over gaat, die niet binnen het mandaat vallen waardoor zij deels toch via de Wob te benaderen is; vgl. ABRvS 21 februari 2018, ECLI:NL:RVS:2018:589). In beide gevallen kunnen verzoeken dan worden afgewezen, maar het begin van een procedure is daarmee gegeven.

Essentie

Wat maakt een thema een bestuurlijke aangelegenheid en is de informatie daarover dus op te vragen via de Wob.

Samenvatting

Naar het oordeel van de Afdeling heeft [appellant] met zijn verzoek om de handtekening van de gemeenteambtenaar niet verzocht om informatie die een bestuurlijke aangelegenheid inhoudt. De handtekening als zodanig houdt op zichzelf geen verband met beleid van een bestuursorgaan, daaronder begrepen de voorbereiding en de uitvoering ervan. Anders dan [appellant] betoogt kan een handtekening van een ambtenaar niet gelijk worden gesteld aan de naam van een ambtenaar. De naam van een ambtenaar heeft betrekking op de persoon van de ambtenaar en geeft inzicht in de keuze die een bestuursorgaan maakt voor de aanstelling van de ambtenaar en werkzaamheden waarmee het bestuursorgaan de ambtenaar belast. De handtekening van een ambtenaar reflecteert geen keuze of beslissing van het bestuursorgaan. Het feit dat [appellant] stelt de combinatie van naam en handtekening nodig te hebben om te onderzoeken of de ondertekening van het besluit van 27 juni 2011 op de juiste manier heeft plaatsgevonden, maakt de handtekening als zodanig nog geen bestuurlijke aangelegenheid. De vraag of een handtekening onder een concreet besluit afkomstig is van een bepaalde ambtenaar kan in een daartoe geëigende procedure worden beantwoord, maar brengt niet mee dat handtekeningen van bij een bestuursorganen werkzame personen onder het bereik van de Wob vallen en daarmee in beginsel openbaar zijn. Gelet hierop heeft de rechtbank terecht geoordeeld dat het verzoek van [appellant] van 2 januari 2018 geen betrekking had op een bestuurlijke aangelegenheid.

Partij(en)

Uitspraak op het hoger beroep van: [appellant], wonend te Amsterdam, tegen de uitspraak van de rechtbank Amsterdam van 19 december 2019 in zaak nr. 18/7337 in het geding tussen:

[Verzoeker] en [appellant] en het college van burgemeester en wethouders van Amsterdam.

Procesverloop

Bij besluit van 9 januari 2018 heeft het dagelijks bestuur van het stadsdeel Centrum de verzoeken van [appellant] op grond van de Wet openbaarheid van bestuur (hierna: Wob) van 9 juli 2017 en van 2 januari 2018 afgewezen. In dit besluit heeft het dagelijks bestuur tevens medegedeeld dat het een jaar lang niet reageert op e-mails, brieven, verzoeken en/of klachten van [appellant].

Bij besluit van 7 november 2018 heeft het college het door [appellant] daartegen gemaakte bezwaar niet-ontvankelijk verklaard, voor zover het is gericht tegen de aankondiging van buitenbehandelingstelling van toekomstige aanvragen en voor zover het is gericht tegen de afwijzing van het verzoek van [appellant] van 2 januari 2018. Het college heeft het bezwaar ongegrond verklaard voor zover het is gericht tegen de afwijzing van het verzoek van 9 juli 2017.

Bij uitspraak van 19 december 2019 heeft de rechtbank het door [appellant] daartegen ingestelde beroep ongegrond verklaard. Deze uitspraak is aangehecht.

Tegen deze uitspraak heeft [appellant] hoger beroep ingesteld. Het college heeft een schriftelijke uiteenzetting gegeven. Het college en [appellant] hebben nadere stukken ingediend.

De Afdeling heeft de zaak ter zitting behandeld op 23 oktober 2020, waar [appellant], bijgestaan door mr. I. L’Ghdas, advocaat te Amsterdam, en het college, vertegenwoordigd door mr. J. Korzelius, zijn verschenen.

Na het sluiten van het onderzoek ter zitting heeft [appellant] een nader stuk ingediend. De Afdeling heeft daarop het onderzoek heropend en het college in de gelegenheid gesteld om een nadere reactie te geven. Het college heeft van deze gelegenheid gebruik gemaakt. [appellant] heeft hierop een reactie gegeven.

Met toestemming van partijen is afgezien van verdere behandeling van de zaak ter zitting. De Afdeling heeft vervolgens het onderzoek gesloten.

Overwegingen

Schriftelijke uiteenzetting

  1. De Afdeling heeft bij het oordeel van deze uitspraak de schriftelijke uiteenzetting van het college van 25 januari 2021 in zaak nr. 202005531/1/A3 betrokken.

Inleiding

  1. [appellant] heeft in zijn e-mail van 9 juli 2017 het volgende Wob-verzoek gedaan: “Hierbij dien ik een Wob-verzoek in, graag wil ik inzage/openbaarheid in de periode van 7 september t/m 13 september 2009 welke Horeca zaken nog meer zijn bezocht zijn mbt controles “Horecaweek” in de Spuistraat en het Spui.” In zijn e-mail van 2 januari 2018, met “Wob verzoek inzake duidelijkheid handtekening heer [gemeenteambtenaar]” als onderwerp, schrijft [appellant]: “Graag wil ik weten hoe de handtekening van de heer [gemeenteambtenaar] er uit ziet, als gemachtigde zou u mij dit kunnen mailen.”

Besluitvorming

  1. Het dagelijks bestuur heeft bij het besluit van 9 januari 2018 het Wob-verzoek van 9 juli 2017 afgewezen, omdat het betrekking heeft op documenten van de politie die niet bij de gemeente berusten. Het dagelijks bestuur heeft daarbij overwogen dat het geen gevolg geeft aan de verplichting het verzoek aan de politie door te sturen. Het is hem namelijk ambtshalve bekend dat [appellant] een verzoek in dezelfde bewoordingen ook aan de politie heeft gericht en dat verzoek inmiddels naar tevredenheid van [appellant] zou zijn behandeld. Het verzoek van 2 januari 2018 heeft het dagelijks bestuur afgewezen, omdat de Wob betrekking heeft op het openbaar maken van documenten, terwijl [appellant] heeft verzocht om een handtekening van een gemeenteambtenaar, niet om een document.

In het besluit deelt het dagelijks bestuur verder op grond van het protocol “Omgaan met veelschrijvers” aan [appellant] mede dat het, gedurende een jaar na dagtekening van de brief niet meer zal reageren op zijn e-mails, brieven, verzoeken en/of klachten. Die hebben namelijk steeds betrekking op de besluiten van 7 januari 2010 tot het weigeren ven de exploitatievergunning en het intrekken van de drank- en horecavergunning van het bedrijf van [appellant] aan Spuistraat 285, de bestuursrechtelijke procedure die daarop is gevolgd en/of de personen die direct of indirect vanuit het stadsdeel daarbij betrokken zijn (geweest). [appellant] heeft de procedures uitgeput, maar blijft kennelijk naar aanwijzingen zoeken voor niet-integer of onrechtmatig handelen van (medewerkers van) het stadsdeel. [appellant] doet echter ook geen aangifte. Dit duurt nu al lange tijd en dat vindt het dagelijks bestuur niet acceptabel.

3.1.    In het besluit op bezwaar heeft het college, onder verwijzing naar het advies van de bezwarencommissie van 1 november 2018, over de controles van horecazaken overwogen dat het verzoek zo is opgevat dat [appellant] een overzicht wil ontvangen van de namen van de door handhavers bezochte horecabedrijven in het door [appellant] genoemde gebied en de door hem genoemde periode. Het college heeft overwogen dat het niet over een dergelijk overzicht beschikt en dat het dat ook niet hoeft te vervaardigen. De Wob verplicht daar niet toe, daargelaten nog of het vervaardigen mogelijk zou zijn gelet op de wettelijke bewaartermijnen. Het bezwaar is op dit punt ongegrond verklaard.

Over het verzoek van [appellant] van 2 januari 2018 heeft het college overwogen dat het geen Wob-verzoek was, omdat de vraag een handtekening te ontvangen een verzoek om feitelijke informatie is. Het betreft daarmee niet een verzoek om een document betreffende een bestuurlijke aangelegenheid. De beslissing van 9 januari 2018 betrof in zoverre geen besluit en daartegen stond dan ook geen bezwaar open. Het college heeft het bezwaar daarom in zoverre niet-ontvankelijk verklaard.

Over de aankondiging dat toekomstige Wob-verzoeken buiten behandeling worden gelaten, stelt het college dat dit een feitelijke mededeling betreft. Deze mededeling heeft op zichzelf bezien geen rechtsgevolg. Bij iedere nieuwe aanvraag zal worden beoordeeld of aanleiding bestaat de aanvraag buiten behandeling te stellen. Het college heeft het bezwaar ook in zoverre niet-ontvankelijk verklaard.

Aangevallen uitspraak

  1. De rechtbank heeft het beroep van [appellant] ongegrond verklaard. Het college heeft volgens de rechtbank afdoende gemotiveerd dat de gemeente niet beschikt over informatie die betrekking heeft op controles in het kader van een zogenaamde ‘horecaweek’ van de politie in de week van 7 tot en met 13 september 2009. [appellant] heeft niet aannemelijk gemaakt dat het college wel over het gevraagde stuk beschikt.

De rechtbank is het college gevolgd in zijn oordeel dat het verzoek van 2 januari 2018 geen Wob-verzoek was.

Omdat de mededeling in het besluit van 9 januari 2018 over het buiten behandeling laten van toekomstige verzoeken, aanvragen, mededelingen en reacties geen besluit in de zin van de Algemene wet bestuursrecht (hierna: Awb) is, slaagt volgens de rechtbank ook de daartegen gerichte beroepsgrond niet.

Hoger beroep

Wob-verzoek over politiecontroles

  1. [appellant] stelt dat hij wil weten of de politie in de periode van 7 tot en met 13 september 2009 op en rondom het Spui en de Spuistraat meer horecagelegenheden dan alleen zijn zaak, [horecagelegenheid], heeft gecontroleerd, en zo ja, welke dat zijn. Omdat het Horeca Informatiesysteem (HIS) van de gemeente en het systeem SHOP van de politie aan elkaar zijn gekoppeld, worden controles volgens hem automatisch over en weer gecommuniceerd en gerapporteerd. Het college kan zijn Wob-verzoek daarom zelf beantwoorden en hoeft hem niet naar de politie door te verwijzen. Om zijn stelling te onderbouwen heeft [appellant] print screens van het HIS en het SHOP-systeem overgelegd. In zijn nadere stuk van 2 november 2020 stelt [appellant] dat hij op 28 mei 2020 nagenoeg zijn gehele dossier, waaronder zijn horecadossier, van de gemeente heeft ontvangen. Er kon kennelijk toch recent informatie uit de systemen worden gedeeld, aldus [appellant].

5.1.    Zoals volgt uit vaste jurisprudentie van de Afdeling (bijvoorbeeld uit de uitspraak van 19 augustus 2020, ECLI:NL:RVS:2020:1991) is het, wanneer een bestuursorgaan stelt dat na onderzoek is gebleken dat een bepaald document niet of niet meer onder hem berust en een dergelijke mededeling niet ongeloofwaardig voorkomt, in beginsel aan degene die om informatie verzoekt om aannemelijk te maken dat een bepaald document toch onder dat bestuursorgaan berust.

5.2.    Uit de dossierstukken, het ter zitting gestelde en uit de stukken die naar aanleiding van de heropening van het onderzoek zijn overgelegd, is de Afdeling het volgende gebleken. Het college heeft toegelicht dat de ‘horecaweek’ een initiatief was van de politie en heeft bevestigd dat overtredingen die de politie in SHOP noteerde, ook zichtbaar waren in HIS. HIS werd nog gebruikt toen op 9 januari 2018 op het Wob-verzoek werd beslist. De gemeente was niet betrokken bij de ‘horecaweek’ die de politie organiseerde en het college heeft zich om die reden, zo volgt uit de schriftelijke uiteenzetting, op het standpunt gesteld dat er geen documenten onder hem waren die betrekking hadden op horecazaken die in de horecaweek zijn gecontroleerd. In hoger beroep is het college duidelijk geworden dat het [appellant] niet ging om de horecaweek op zich, maar om een antwoord op de vraag welke andere horecazaken in de periode van 7 tot en met 13 september 2009 net als de zijne zijn gecontroleerd.

Na de heropening van het onderzoek heeft het college nader verduidelijkt dat in HIS niet op de term ‘horecaweek’ kan worden gezocht, maar wel op gegevens die in het systeem opgenomen zijn, zoals een adres of een datum. Het college stelt dat het in HIS heeft gezocht op ‘september 2009’ en ‘Spui’. Afgezien van de controle van de horecagelegenheid van [appellant] in de desbetreffende periode heeft het college in HIS geen gegevens van andere controles aangetroffen. Als er een overtreding werd geconstateerd stuurde de politie ook een e-mailbericht aan de gemeente. Het dagelijks bestuur beschikt echter niet meer over die e-mailberichten. Ook nadat de gemeente in november 2019 met HIS stopte en overstapte op het systeem DECOS, heeft het college nogmaals naar de gevraagde informatie gezocht. Er is in de metadata van HIS gezocht, omdat dat hetgeen is wat nog van HIS zelf beschikbaar is. Daarin zijn opnieuw geen gegevens over overtredingen in de periode van 7 tot en met 13 september 2009 aangetroffen. Uit DECOS is evenmin nieuwe informatie gekomen, naar het college stelt omdat dat gegevens bevat die uit HIS zijn overgezet.

5.3.    De Afdeling stelt op basis van het voorgaande vast dat tussen partijen spraakverwarring is ontstaan over de betekenis van het begrip ‘horecaweek’. Hoewel [appellant] kennelijk niet heeft bedoeld specifiek naar de horecaweek te vragen, heeft hij dat wel in zijn Wob-verzoek genoemd en in bezwaar is dit verder niet nader opgehelderd. Op de hoorzitting in bezwaar heeft [appellant] wel gesteld dat “in het kader van de horecaweek […] destijds controles [hebben] plaatsgevonden” terwijl de specifieke periode van 7 tot en met 13 september 2009 niet aan de orde is gekomen. Onder deze omstandigheden acht de Afdeling niet onbegrijpelijk dat het college zich voor de beoordeling van het Wob-verzoek heeft gericht op de term ‘horecaweek’. Verder heeft het college alsnog nader onderzoek gedaan in de onder hem berustende informatie. Het college stelt dat geen informatie is aangetroffen over in de periode van 7 tot en met 13 september 2009 gecontroleerde horecazaken in de Spuistraat en het Spui, anders dan die van [appellant] zelf. Nu het college op verschillende manieren en op verschillende momenten naar de gevraagde informatie heeft gezocht, komt het de Afdeling niet ongeloofwaardig voor dat het college, ook ten tijde van de besluitvorming, niet over de gevraagde informatie beschikte. Het is daarom aan [appellant] om aannemelijk te maken dat de gevraagde informatie wel degelijk bij het college berustte. Naar het oordeel van de Afdeling is hij daar niet in geslaagd. De print screens van HIS en SHOP die hij heeft overgelegd, dateren uit 2013 en hebben alleen betrekking op zijn eigen horecagelegenheid ‘[horecagelegenheid]’. [appellant] stelt dat zijn eigen dossier nagenoeg geheel kon worden overgelegd. Daaruit blijkt echter niet dat er ten tijde van de besluitvorming in 2018 ook informatie over controles van andere horecagelegenheden onder het college berustte. Dat in de print screens uit SHOP de term ‘horecaweek’ wordt genoemd, vormt evenmin bewijs van het tegendeel. Gelet hierop heeft de rechtbank terecht geoordeeld dat het college niet beschikt over de gevraagde informatie. Nu niet aannemelijk is dat de gevraagde informatie onder het college berustte, doet de vraag of het college ten aanzien daarvan in overeenstemming met de archiefwetgeving heeft gehandeld, zich niet voor.

Het betoog faalt.

Verzoek over handtekening van gemeenteambtenaar

  1. [appellant] stelt dat de handtekening van de gemeenteambtenaar die ten tijde van belang de regie voerde over het dossier van [appellant]s horecazaak, een Wob-aangelegenheid is. Op 27 juni 2011 is namens het hoofd van de afdeling Vergunningen besloten tot buitenbehandelingstelling van een aanvraag van [appellant] om een exploitatievergunning. Wie dit besluit heeft ondertekend is onbekend. Volgens hem kan over het mandaat worden getwijfeld. Onder verwijzing naar de uitspraak van de Afdeling van 12 juni 2013, ECLI:NL:RVS:2013:CA2883 stelt [appellant] dat ambtenaren die besluiten krachtens mandaat hebben ondertekend, moeten aanvaarden dat hun namen met de ondertekening van de besluiten naar buiten komen. In die uitspraak is onder meer van belang geacht dat de burger moet kunnen controleren of betreffende ambtenaren tot ondertekening van bepaalde besluiten bevoegd zijn.

6.1.    Het college stelt dat [appellant] geen belang heeft bij een oordeel over het verzoek om de handtekening te ontvangen. [appellant] is met het besluit van 11 februari 2020 op een nieuw Wob-verzoek namelijk al te weten gekomen hoe de handtekening eruit ziet, zo voert het college aan.

De Afdeling overweegt dat het college ter zitting desgevraagd heeft medegedeeld dat het besluit van 27 juni 2011 is ondertekend door de heer [gemeenteambtenaar], zodat [appellant] daarmee de door hem verzochte informatie over de handtekening heeft gekregen, hetgeen hij ter zitting ook heeft bevestigd. Dat neemt niet weg dat [appellant] in zijn bezwaarschrift heeft verzocht om vergoeding van de door hem gemaakte proceskosten in verband met de behandeling van het bezwaar. In beroep en hoger beroep heeft hij dit verzoek herhaald. Ingevolge artikel 7:15, tweede lid, van de Awb worden de kosten die de belanghebbende in verband met de behandeling van het bezwaar redelijkerwijs heeft moeten maken uitsluitend vergoed voor zover het bestreden besluit wordt herroepen wegens aan het bestuursorgaan te wijten onrechtmatigheid. Alleen al hierom heeft [appellant] belang bij een heroverweging van het besluit van 9 januari 2018.

6.2.    Artikel 3, eerste lid, van de Wob luidt: “Een ieder kan een verzoek om informatie neergelegd in documenten over een bestuurlijke aangelegenheid richten tot een bestuursorgaan of een onder verantwoordelijkheid van een bestuursorgaan werkzame instelling, dienst of bedrijf.”

Artikel 1, aanhef en onder b, luidt: “In deze wet en de daarop berustende bepalingen wordt verstaan onder […] bestuurlijke aangelegenheid: een aangelegenheid die betrekking heeft op beleid van een bestuursorgaan, daaronder begrepen de voorbereiding en de uitvoering ervan.”

6.3.    Voorop staat dat een verzoek om informatie over een bestuurlijke aangelegenheid dient te worden aangemerkt als een verzoek op grond van de Wob. Artikel 3, eerste lid, van de Wob beperkt de werkingssfeer van de Wob tot informatie over een bestuurlijke aangelegenheid die is opgenomen in documenten. De Afdeling is in haar uitspraak van 20 mei 2020, ECLI:NL:RVS:2020:1268, nader ingegaan op de vraag wanneer een verzoek is aan te merken als een Wob-verzoek. Hoofdregel is dat wanneer iemand met een beroep op de Wob een verzoek om informatie vervat in documenten over een bestuurlijke aangelegenheid tot een bestuursorgaan richt, zo’n verzoek een Wob-verzoek is. Zoals de Afdeling verder heeft overwogen in de uitspraak van 7 maart 2018, ECLI:NL:RVS:2018:777, ziet het begrip “bestuurlijk” in artikel 3 van de Wob, gelet op het doel van de Wob, op het openbaar bestuur in al zijn facetten. Het betreft niet alleen het externe optreden van het bestuur, maar ook de interne organisatie en de wijze waarop het de taken van het bestuursorgaan vervult. Niet een document als zodanig, maar de aangelegenheid die de verzoeker op het oog heeft gehad, bepaalt de bestuurlijke relevantie.

Naar het oordeel van de Afdeling heeft [appellant] met zijn verzoek om de handtekening van de gemeenteambtenaar niet verzocht om informatie die een bestuurlijke aangelegenheid inhoudt. De handtekening als zodanig houdt op zichzelf geen verband met beleid van een bestuursorgaan, daaronder begrepen de voorbereiding en de uitvoering ervan. Anders dan [appellant] betoogt kan een handtekening van een ambtenaar niet gelijk worden gesteld aan de naam van een ambtenaar. De naam van een ambtenaar heeft betrekking op de persoon van de ambtenaar en geeft inzicht in de keuze die een bestuursorgaan maakt voor de aanstelling van de ambtenaar en werkzaamheden waarmee het bestuursorgaan de ambtenaar belast. De handtekening van een ambtenaar reflecteert geen keuze of beslissing van het bestuursorgaan. Het feit dat [appellant] stelt de combinatie van naam en handtekening nodig te hebben om te onderzoeken of de ondertekening van het besluit van 27 juni 2011 op de juiste manier heeft plaatsgevonden, maakt de handtekening als zodanig nog geen bestuurlijke aangelegenheid. De vraag of een handtekening onder een concreet besluit afkomstig is van een bepaalde ambtenaar kan in een daartoe geëigende procedure worden beantwoord, maar brengt niet mee dat handtekeningen van bij een bestuursorganen werkzame personen onder het bereik van de Wob vallen en daarmee in beginsel openbaar zijn. Gelet hierop heeft de rechtbank terecht geoordeeld dat het verzoek van [appellant] van 2 januari 2018 geen betrekking had op een bestuurlijke aangelegenheid.

6.4.    Het college heeft [appellant] evenwel ten onrechte niet-ontvankelijk verklaard in zijn bezwaar tegen de afwijzing van zijn verzoek om informatie van 2 januari 2018. Gelet op de uitspraak van 20 mei 2020 was er ook in dit geval sprake van een verzoek als bedoeld in artikel 3, eerste lid, van de Wob. De reactie op een dergelijk verzoek is een besluit in de zin van artikel 1:3, eerste lid, van de Awb. Dat geldt ook wanneer een Wob-verzoek wordt afgewezen omdat het verzoek geen betrekking heeft op een bestuurlijke aangelegenheid. In zo’n geval is wel sprake van een Wob-verzoek, maar is aan de eisen voor inwilliging daarvan niet voldaan. De rechtbank heeft dat ten onrechte niet onderkend.

Het betoog slaagt.

Niet in behandeling nemen toekomstige verzoeken

  1. [appellant] is het ook niet eens met het oordeel van de rechtbank dat de mededeling over het niet in behandeling nemen van zijn toekomstige verzoeken – omdat hij als veelschrijver werd aangemerkt – geen besluit zou inhouden. Volgens hem had die mededeling wel rechtsgevolg, omdat daarmee al vooraf vaststond dat gedurende een jaar geen van de door hem in te dienen Wob-verzoeken in behandeling zou worden genomen. De uitleg van het college dat hij verzoeken had kunnen blijven indienen en tegen de buitenbehandelingstelling daarvan in bezwaar kon gaan, is niet steekhoudend en bovendien te laat gegeven.

7.1.    Het college stelt ook op dit punt dat [appellant] geen belang heeft bij een inhoudelijk oordeel, omdat de rechtbank in haar uitspraak van 19 december 2019, in zaak nr. AMS 18/7499, hierover ook al heeft geoordeeld en ook omdat de verzoeken die [appellant] toch heeft ingediend allemaal in behandeling zijn genomen. De Afdeling overweegt hierover dat, wat daarvan ook zij, [appellant] toch procesbelang heeft. Voor de redenen daarvoor wordt verwezen naar hetgeen in 6.1 is overwogen.

7.2.    De Afdeling overweegt dat een beslissing rechtsgevolg heeft, als zij er op is gericht een bevoegdheid, recht of verplichting voor een of meer anderen te doen ontstaan of teniet te doen, of de juridische status van een persoon of een zaak vast te stellen. Zoals het college ook aanvoert, was het steeds gehouden om bij aanvragen en Wob-verzoeken een beoordeling te maken wat de specifieke omstandigheden van het geval zijn en of er inderdaad aanleiding is de aanvraag of het verzoek buiten behandeling te stellen. Nu de mededeling niet op rechtsgevolg is gericht, houdt de beslissing in zoverre geen besluit in in de zin van artikel 1:3, eerste lid, van de Awb. De rechtbank is terecht tot dit oordeel gekomen.

Het betoog faalt.

Conclusie en proceskosten

  1. Het hoger beroep is gegrond. De aangevallen uitspraak dient te worden vernietigd, voor zover de rechtbank heeft geoordeeld dat het college het bezwaar van [appellant] tegen het besluit van 9 januari 2018, voor zover daarin het verzoek van 2 januari 2018 is afgewezen, terecht niet-ontvankelijk heeft verklaard. Doende hetgeen de rechtbank zou behoren te doen, zal de Afdeling het beroep alsnog gegrond verklaren en het besluit op bezwaar van 7 november 2018 in zoverre vernietigen. De Afdeling zal zelf in de zaak voorzien door het bezwaar van [appellant] tegen het besluit van 9 januari 2018, voor zover daarin het verzoek van 2 januari 2018 is afgewezen, alsnog ongegrond verklaren. De Afdeling zal bepalen dat deze uitspraak in de plaats treedt van het in zoverre vernietigde besluit.
  2. Het college dient op na te melden wijzen in de proceskosten te worden veroordeeld.

Beslissing

De Afdeling bestuursrechtspraak van de Raad van State:

  1. verklaart het hoger beroep gegrond;
  2. vernietigt de uitspraak van de rechtbank Amsterdam van 19 december 2019 in zaak nr. 18/7337, voor zover daarin het beroep tegen het besluit zoals hierna onder IV. vermeld, ongegrond is verklaard;

III.      verklaart het bij de rechtbank ingestelde beroep gegrond;

  1. vernietigt het besluit van het college van burgemeester en wethouders van Amsterdam van 7 november 2018, voor zover daarin het bezwaar van [appellant] tegen het besluit van 9 januari 2018, voor zover daarin het verzoek van 2 januari 2018 is afgewezen, niet-ontvankelijk is verklaard;
  2. verklaart het bezwaar van [appellant] tegen het besluit van 9 januari 2018, voor zover daarin het verzoek van 2 januari 2018 is afgewezen, ongegrond;
  3. bepaalt dat de uitspraak in de plaats treedt van het in zoverre vernietigde besluit;

VII.     bevestigt de aangevallen uitspraak voor het overige;

VIII.    veroordeelt het college van burgemeester en wethouders van Amsterdam tot vergoeding van bij [appellant] in verband met de behandeling van het bezwaar opgekomen proceskosten tot een bedrag van € 1.068,00 (zegge: duizendachtenzestig euro), geheel toe te rekenen aan door een derde beroepsmatig verleende rechtsbijstand;

  1. veroordeelt het college van burgemeester en wethouders van Amsterdam tot vergoeding van bij [appellant] in verband met de behandeling van het beroep en het hoger beroep opgekomen proceskosten tot een bedrag van € 2.403,00 (zegge: tweeduizendvierhonderddrie euro), geheel toe te rekenen aan door een derde beroepsmatig verleende rechtsbijstand;
  2. gelast dat het college van burgemeester en wethouders van Amsterdam aan [appellant] het door hem betaalde griffierecht ten bedrage van € 435,00 (zegge: vierhonderdvijfendertig euro) voor de behandeling van het beroep en het hoger beroep vergoedt.